Veelgestelde vragen

Waarom geen gas?

Gas is een uitstekende manier om een huis te verwarmen. Het is makkelijk op te slaan, levert in korte tijd heel veel energie, en de infrastructuur om het thuis te krijgen ligt overal al. Wie eerlijk is, begint daar: de voordelen zijn groot, en het nieuwe verwarmen moet zich daaraan meten.

Er zijn twee nadelen. Bij de verbranding van gas komt CO₂ vrij. En belangrijker nog: we hebben het niet meer. Het Groningenveld is gesloten, de eigen winning loopt terug, en voor de import zijn we vrijwel geheel afhankelijk van het buitenland. Dat maakt Nederland kwetsbaar, en jou als huishouden ook: de hoogte van je stookrekening wordt bepaald door gebeurtenissen waar niemand hier invloed op heeft.

Dat willen we omdraaien: Nederland dat op een schone en eenvoudige manier onafhankelijk wordt in zijn warmte. Dat kan, want de techniek is goed genoeg. De bodem onder de straat geeft het hele jaar door warmte van rond de tien graden, een warmtepomp maakt daar met een beperkte hoeveelheid elektriciteit comfortabele warmte van, en elektriciteit is de enige energiedrager die Nederland in beginsel zelf kan opwekken.

Maar het nieuwe verwarmen is nooit een één-op-één vervanging van gas, en dat zeggen we liever vooraf dan achteraf. Het vraagt concessies. Een warmtepomp levert lagere temperaturen dan een cv-ketel, dus de woning moet daarop passen: vloerverwarming of een binnenunit met warme lucht, en isolatie helpt. Hij werkt het best als hij rustig en langdurig draait, niet in korte pieken. Warm douchewater blijft in de eerste fase een taak van de cv-ketel. En er komt apparatuur bij: een compacte buitenunit en een binnenunit. Daar staat tegenover dat je vier tot vijf keer minder energie nodig hebt, dat je in de zomer koeling krijgt, en dat je warmte uit de bodem onder je eigen straat komt, waar niemand ver weg aan kan draaien.

Wat is een ZLT-net?

Een ZLT-net is een zeer-lagetemperatuur-warmtenet: een leiding in de straat met water van ongeveer tien graden, in plaats van heet water uit een centrale ketel. Elke woning heeft een eigen kleine warmtepomp die daar warmte van maakt, en in de zomer koelt dezelfde leiding het huis. Omdat het water nauwelijks warmer is dan de bodem, gaat er onderweg vrijwel geen warmte verloren en hoeven de leidingen niet geïsoleerd te worden. Internationaal heet dit een warmtenet van de vijfde generatie (5GDHC). Thermonet is een ZLT-net in coöperatief eigendom, met de bodem onder de straat als bron. Lees verder: ZLT-net uitgelegd.

Komt er warm water uit die leiding in de straat?

Nee. In de leiding zit water van ongeveer tien graden — bodemtemperatuur. De warmte wordt in de woning zelf gemaakt door een kleine warmtepomp. Daarom heet dit een zeer-lagetemperatuur-warmtenet (ZLT), internationaal 5GDHC.

Moet er dan toch een kast buiten?

Ja, maar een andere. Er is een compacte buitenunit met alleen een compressor: geen ventilator, geen grote koelribben. Daardoor is hij klein en stil en kan hij ergens weggewerkt worden, zonder eisen aan vrije luchtstroom.

Kan ik mijn bestaande radiatoren houden?

Dat hangt van de woning af. Een lagetemperatuurafgifte werkt het beste: vloerverwarming, of warme lucht via een binnenunit. Bestaande vloerverwarming kan meestal direct worden aangesloten. Wat er per woning nodig is, komt uit de opname ter plaatse.

Wordt mijn huis ook gekoeld?

Ja, via dezelfde leiding, en vrijwel gratis. De warmte die daarbij uit huis komt gaat de bodem in en komt in de winter deels weer van pas — ongeveer tien tot vijfentwintig procent van wat er in de winter uitgaat.

En warm water voor de douche?

In de eerste fase niet. Thermonet verzorgt dan alleen de ruimteverwarming en de cv-ketel blijft hangen voor douche en kraan, inclusief de gasaansluiting. Warm water is uitdrukkelijk fase twee, en de installatie wordt daarop voorbereid aangelegd.

Raakt de bron op den duur niet uitgeput?

Daar wordt op ontworpen. In de zomer brengt de koeling een deel van de warmte terug die er in de winter uit de bodem is gehaald, maar niet alles. Daarom worden de bodemlussen ruimer aangelegd dan strikt nodig is, zodat de bodem over de jaren niet langzaam afkoelt. Eén bodemlus voedt een handvol woningen, en er kunnen lussen worden bijgeplaatst naarmate meer mensen meedoen.

Wat moet ik zelf investeren?

Een beperkt bedrag. De bron, de leidingen en de apparatuur worden grotendeels betaald door de coöperatie, uit certificaten en langlopende financiering. Daarnaast betaalt de bewoner een vast bedrag per maand voor warmte, apparatuur en service.

Is het goedkoper dan gas?

In onze berekening wel: ongeveer 122 euro per maand in de eindsituatie tegenover ongeveer 199 euro voor blijven stoken op gas. Belangrijker dan het verschil vandaag is de opbouw: verdubbelt de gasprijs, dan gaat gas naar ongeveer 351 euro en Thermonet naar 136 à 150. Alle bedragen zijn berekend, niet gemeten.

Is dit altijd de goedkoopste oplossing?

Nee. Uit onafhankelijke doorrekeningen blijkt dat individuele warmtepompen op dit moment vaak de goedkoopste directe optie zijn. Het voordeel van Thermonet zit in de looptijd — een leidingnet gaat decennia mee, een machine vijftien jaar — en in de woningen waar een luchtwarmtepomp niet past.

Zit ik er dan aan vast?

Bij het kiezen is er echte keuzevrijheid. Maar wie eenmaal is aangesloten stapt niet zonder kosten over, zoals dat bij elke infrastructuur gaat. Wel geldt: de investering om mee te doen blijft beperkt.

Wat is een certificaat en wat levert het op?

Een certificaat is een inleg waarmee de aanleg wordt betaald. Het geeft geen rendement: het is geen beleggingsproduct. Het geld is niet weg — certificaten zijn overdraagbaar, dus wie eruit wil kan zijn inleg terugkrijgen door te verkopen — maar er valt niets aan te verdienen.

Waarom zou iemand dat doen?

Om dezelfde reden waarom tienduizenden Nederlanders samen honderden hectaren landbouwgrond in collectief eigendom brachten, zonder enig rendement: onafhankelijkheid, eigenaarschap, iets nalaten. Of dat op deze schaal ook voor een warmtenet werkt, is een van de vragen die de pilotfase moet beantwoorden.

Is Thermonet een energieleverancier?

Nee. Het verdienmodel is kostendekkend, niet winstmaximaliserend. Thermonet heeft er geen belang bij dat je meer warmte afneemt.

Lost dit netcongestie op?

Niet in die woorden. De netbeheerder rekende voor een concrete wijk uit dat een bronnet met warmtepompen elf extra middenspanningsruimtes vraagt en individuele luchtwarmtepompen dertien. Het scheelt dus op de piek, en in gebieden met netschaarste kan dat het verschil maken — maar het verschil is bescheiden.

Hoe ver is Thermonet?

Thermonet is een concept in ontwikkeling. Er is nog geen pilotwijk, nog geen woning die op een net is aangesloten en nog geen definitieve businesscase. Wat er wel is: een technisch idee dat klopt, een eigendomsmodel waarvan de hoofdlijn vaststaat, een aantal doorgerekende voorbeelden — en een eerste warmtepomp die op dit moment in eigen beheer wordt gebouwd, om te kunnen meten wat de machine werkelijk doet in plaats van het te berekenen.